มาตรฐานที่ใช้อ้างอิง

เกณฑ์ WSAVA 9 ระดับ คืออะไร

วิธีอ่านรูปร่างสัตว์เลี้ยงที่สัตวแพทย์ทั่วโลกใช้ร่วมกัน และเหตุผลที่มันบอกสุขภาพน้องได้มากกว่าตัวเลขบนตาชั่ง

คะแนนรูปร่าง (Body Condition Score) คืออะไร

คะแนนรูปร่าง หรือ BCS คือการประเมินว่าน้องมีไขมันสะสมมากน้อยแค่ไหน โดยดูจากรูปทรงลำตัว ไม่ใช่จากน้ำหนักเพียงอย่างเดียว เพราะแมวสองตัวหนักเท่ากันอาจมีรูปร่างต่างกันมาก ขึ้นอยู่กับโครงสร้างและมวลกล้ามเนื้อ

เกณฑ์ที่ใช้กันแพร่หลายที่สุดคือแบบ 9 ระดับ ซึ่งอ้างอิงแนวทางโภชนาการของ WSAVA (World Small Animal Veterinary Association หรือสมาคมสัตวแพทย์สัตว์เล็กแห่งโลก) ระดับ 1 คือผอมมาก ระดับ 9 คืออ้วนมาก และช่วงกลางคือรูปร่างที่เหมาะสม

ระบบดูอะไรบ้าง

การให้คะแนนไม่ได้ดูที่ความอ้วนผอมโดยรวม แต่ดูสัญญาณเฉพาะจุดสามถึงสี่อย่างประกอบกัน

แนวเอว

มองจากด้านบน ลำตัวควรคอดเข้าเล็กน้อยหลังซี่โครง เห็นเป็นทรงนาฬิกาทราย

แนวพุง

มองจากด้านข้าง ท้องควรเก็บขึ้นหลังซี่โครง ไม่ห้อยขนานกับพื้น

ซี่โครง

ควรคลำเจอได้ง่ายโดยมีไขมันคลุมบาง ๆ ถ้าเห็นชัดจากระยะไกลคือผอมไป ถ้าคลำไม่เจอคือหนาไป

ชั้นไขมันหน้าท้อง

ถุงไขมันที่ห้อยใต้ท้อง เป็นสัญญาณน้ำหนักเกินที่สำคัญในแมวเฉพาะแมว

ทั้ง 9 ระดับ

ภาพประกอบเป็นเกณฑ์สำหรับแมว — สุนัขใช้หลักการเดียวกัน แต่ช่วงที่เหมาะสมกว้างกว่าเล็กน้อย

รูปร่างระดับ 1
1
ผอมมาก
เห็นซี่โครง กระดูกสันหลัง และกระดูกเชิงกรานชัดจากระยะไกล แทบไม่มีไขมันและมวลกล้ามเนื้อ
รูปร่างระดับ 2
2
ผอมมาก
เห็นโครงกระดูกได้ง่าย ไม่มีไขมันคลุมซี่โครง เอวคอดลึกผิดปกติ
รูปร่างระดับ 3
3
ผอม
เห็นซี่โครงได้ง่าย เอวและพุงเก็บชัดเจนมาก มีไขมันน้อย
รูปร่างระดับ 4
4
ค่อนข้างผอม
คลำซี่โครงได้ง่ายมาก เอวคอดชัด พุงเก็บสูง — สำหรับสุนัขถือว่าอยู่ในช่วงที่ดี
รูปร่างระดับ 5
5
เหมาะสม
คลำซี่โครงได้โดยมีไขมันคลุมบาง ๆ มองจากบนเห็นเอวชัด มองจากข้างพุงเก็บขึ้นเล็กน้อย
ช่วงเป้าหมาย
รูปร่างระดับ 6
6
เกินเล็กน้อย
เอวเริ่มหาย พุงเก็บน้อยลง มีไขมันคลุมซี่โครงหนาขึ้นเล็กน้อย
รูปร่างระดับ 7
7
น้ำหนักเกิน
คลำซี่โครงได้ยาก มองจากบนแทบไม่เห็นเอว เริ่มมีไขมันสะสมบริเวณหลังและโคนหาง
รูปร่างระดับ 8
8
อ้วน
คลำซี่โครงไม่เจอ ไม่มีเอว พุงกลมและห้อย มีไขมันชัดที่หลังและโคนหาง
รูปร่างระดับ 9
9
อ้วนมาก
ไขมันสะสมหนาทั่วลำตัว หลัง ใบหน้า และขา ท้องขยายชัด เป็นภาวะที่ควรได้รับการดูแลจากสัตวแพทย์

ช่วงที่เหมาะสมของแต่ละชนิด

แมว
5 / 9

แมวมีช่วงเป้าหมายที่แคบกว่า ระดับ 6 ในแมวสูงอายุบางตัวอาจยังยอมรับได้ แต่ควรเฝ้าดูแนวโน้ม

สุนัข
4 – 5 / 9

สุนัขมีช่วงเป้าหมายกว้างกว่าเล็กน้อย และรูปร่างตามสายพันธุ์มีผลมาก เช่น พันธุ์อกลึกจะดูพุงเก็บมากเป็นปกติ

ทำไมภาพถ่ายบอกได้แค่เบื้องต้น

การให้คะแนนที่แม่นที่สุดต้องใช้มือคลำ ระบบนี้จึงเป็นการคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย และจะบอกระดับความมั่นใจของผลทุกครั้ง

ข้อจำกัดที่ควรรู้

  • ภาพถ่ายไม่สามารถแทนการคลำซี่โครงด้วยมือได้ ซึ่งเป็นสัญญาณหลักของฝั่งน้ำหนักเกิน
  • ขนยาวหรือขนฟูบังรูปทรงลำตัว ทำให้ความมั่นใจของผลลดลง
  • ท่าทางมีผลมาก น้องที่นั่งหรือนอนจะอ่านแนวเอวและพุงผิดไป
  • สายพันธุ์อกลึกหรืออกกว้างมีรูปร่างตามธรรมชาติที่ต่างออกไป ระบบจะถ่วงน้ำหนักให้ แต่ก็ยังมีโอกาสคลาดเคลื่อน
  • ถ้าน้ำหนักน้องเปลี่ยนเร็วผิดปกติ กินน้อยลง หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ควรพบสัตวแพทย์ ไม่ว่าคะแนนจะออกมาเท่าไร